Why Should We Become
Literates? An adaptation in Creole by Lionel Hogu and reviewed by Allendy Doxy.
Poukisa Pou Nou Aprann Li? (Why Should We Become
Literates?) Ki moun nou ye? Nou se moun pòv, moun
pòv anpil, men nou pa bèt. Se poutètsa, malgre
nou pa konn li Nou rive debat kanmenm anba lavi a. Kidonk
fòk nou ka konprann poukisa Nou dwe ale nan sant alfabetizasyon.
Paske... nou ale deja. .. epi nou tounen bèkèkè.
Èske ou konmen kisa nou vin konprann? Zotobre yo fè
sant alfabetizasyon nan pwòp enterè yo. Petèt yo
pran sant eleksyon k ap pwoche, Oswa gouvènman an resevwa yon
lajan E fòk li depanse yon tikras pou alfabetizasyon,
Osnon gen kèk 1òt magouy nou poko dekachte. Men sa
n konnen, sa yo te aprann nou an Pa ka sèvi nou anyen.
Aprann siyen non pa vle di anyen. Aprann li kèk mo pa vle di
anyen. Nou ta asepte vini nan sant alfabetizasyon Si ou t
ap aprann nou kouman Pou nou pa rete mare anba pye tab zòt.
Fòk nou ta kapab li bon jan liv, Kalkile lajan nou sou papye
Ekri 1èt nou poukont nou Li jounal epi konprann koze
yo ekri ladan yo a. Yon lòt kichòy ankò.
Poukisa rnonitè-animatè alfabetizasyon yo Renmen
pran pòz sou nou konsa a? Yo fè kòmsi nou se moun
sòt, iyoran, enbesil. Yo aji ak nou kòmsi nou se timoun
piti. Konprann tèt ou monitè! Ou konn koze ou,
Nou menm nou konnen sa ou pa konnen. Nou pa kalbas vid,
Nou gen bonjan lide nan tèt nou, Nou kapab reflechi.
Animatè, Monitè, konprann wòl ou! Nou pa mango
sou lateras, kenbe sa nan tèt ou. Vyann nou gen atè nou
pa gen sèl pou sale yo, Pinga vin met abse sou klou ak 1òt
pwoblèm. Si ou vle fè sant alfabetizasyon Kote
nou ka vini ak kè kontan Ou pap gen ase plas pou resevwa nou.
Se Granmoun ki non nou. Sèvi nou tankou grandèt,
tankou yon zanmi. Kite kantik pran priyè. Nou
pa gen manje pou nou manje, Rad pou nou mete, kay pou nou rete
Pirèd toujou, 1è dlo desann li bwote tout afè nou ale.
Apre inondasyon se sechrès ki pote kou pa l. Èske
sant alfabetizasyon kapab ede nou? Ede nou jwenn yon lavi miyò?
Manje pou nou manje? Rad pou nou biye? Yon vye joupa pou pare
solèy? Aprann li ta fèt pou ede kretyen vivan viv pi byen.
Se sa nou ta kwè. Zòt di "On planifie
les choses" Dekilakyèl? Kote wòch nan dlo
konn santi doulè wòch nan solèy? Tande! Èske
sant alfabetizasyon Ap pèmet nou wè klè nan sa
gouvènman yo Vle fè ak peyi nou an? Èske
sant la ap ede nou fè bèl rekòt? Vann rekòt
nou yo ak bon pri? Jwenn kote pou nou prete lajan san kout ponya?
Monte bon jan koperativ? Èske sant la ka fè nou jwenn
bon jan semans Ak angrè epi anpil dlo pou wouze jaden nou?
Èske demwatye yo ap kapab resevwa sa yo merite? Èske
peyizan k ap vann jounen yo Ka espere touche kòb pou valè
travay yo bay? Se tou sa ki enterese nou, Se sa nou vle nan
yon pwogràm alfabetizasyon. Men si se pou siyen non sèlman,
nou pa ladann. Tan lontan an pase, Bèl pwomès
pa ase pou fè nou dòmi ankò. Èske pwogram
alfabetizasyon an Ap aprann nou travay ansanm? Reflechi ansanm
tankou frè ak sè? Èske n ap ka aprann anmenmtan
n ap reyalize kichòy? Si se konsa nou tout ap kouri vini
Nan sant yo e nou sèten li va bon pou nou. Nou soufri
ak maladi, nou fin depafini. Èske sant alfa ap moutre nou
Kouman pou nou okipe tèt nou? Si se konsa n ap la.
Zòt di lalwa fèt pou pwoteje nou, Pou regle
tout zafè nou. Men nou pa konnen lwa sa yo. Zòt
ap fè lamayòt ak lwa yo. Èske sant la ap louvri
bwat lamayòt lalwa a Pou nou konnen atik ki pou defann nou?
Defann fanm yo, defann timoun yo, Defann ti peyizan yo, elatriye...?
N ap tann repons, repons klè kou dlo kòk.
Atò n a deside si pou nou ale Nan sant alfabefizasyon yo pou
nou aprann li ak ekri. Epi si nou ta wè se menm simagri yo
Bèl pawòl pou pase nou nan betiz ankò N ap
pran yon kanpe lwen. Gras lamizèrikòd! Lè
sa a kite n trankil l!
Lionel Hogu te
adapte tèks sa a daprè "Why Should We Become Literates?"
ak lapèmisyon UNESCO. Se yon gwoup peyizan peyi Bengal, nan End ki te
konpoze tèks la. Manm ki te nan reyinyon sou alfabetizasyon ki t ap fèt
15 oktòb 1987 la te tou adopte tèks sa a kòm deklarasyon
ofisyèl yo.
|